Γράφει ο Κωνσταντίνος Νικολετόπουλος, Αναλυτής ΚΕΔΙΣΑ
Πρόλογος
Μετά την επιτυχημένη προεδρία της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η Ιρλανδία ανέλαβε την Προεδρία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2026. Η Ιρλανδική προεδρία έρχεται σε μια στιγμή όπου η Ευρώπη δοκιμάζεται από δύο σκληρές συγκρούσεις, τον πόλεμο στην Ουκρανία και των ΗΠΑ/Ισραήλ κατά του Ιράν. Ποιες όμως είναι οι προκλήσεις και οι ευκαιρίες της τρέχουσας προεδρίας;
Πόλεμος στην Ουκρανία
Από τις πρώτες μέρες της Ιρλανδικής προεδρίας, ο πρωθυπουργός της χώρας Micheál Martin κατέστησε σαφές ότι η υποστήριξη της Ουκρανίας στον αγώνα της κατά της Ρωσίας είναι καίρια προτεραιότητα για το Δουβλίνο. Προς αυτήν την κατεύθυνση, ο Ιρλανδός πρωθυπουργός είχε στις αρχές Ιουλίου επαφές με τους ευρωβουλευτές της χώρας του, με στόχο την προώθηση της ενίσχυσης της Ουκρανίας, αλλά και την αντιμετώπιση των κυβερνοεπιθέσεων από την πλευρά της Ρωσίας.
Παράλληλα, συζητήθηκαν οι δυνατότητες διπλωματικής παρέμβασης στον πόλεμο ΗΠΑ και Ισραήλ κατά του Ιράν, ο οποίος έχει επηρεάσει όπως είναι φυσικό και την Ευρώπη.
Η επίσκεψη του Ιρλανδού πρωθυπουργού στην Ουκρανία
Στις 23 Ιουλίου 2026, λίγες εβδομάδες μετά την έναρξη της Ιρλανδικής Προεδρίας της ΕΕ, ο Micheál Martin επισκέφτηκε την Ουκρανία. Ο Ουκρανός Πρόεδρος Volodymyr Zelenskyy εξέφρασε την ευγνωμοσύνη του προς την Ιρλανδία για την συνεχή υποστήριξη της, η οποία συμβάλλει στην προστασία της χώρας του. Ο πρωθυπουργός της Ιρλανδίας ανακοίνωσε την αποστολή νέου πακέτου στρατιωτικής βοήθειας, ενώ διαβεβαίωσε ότι θα εργαστεί με τα υπόλοιπα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την επιβολή νέων κυρώσεων στην Ρωσία ( 22ο πακέτο). Στις 29 Αυγούστου 2026 η υπουργός εξωτερικών της χώρας Helen McEntee γνωστοποίησε ότι υπάρχει «καταρχήν» συμφωνία των ευρωπαίων για την επιβολή νέων κυρώσεων προς την Μόσχα.
Βέβαια, οι επόμενοι μήνες προβλέπονται πολύ δύσκολοι για την Ουκρανία, καθώς στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού υπάρχει μεγάλη έλλειψη οπλικών συστημάτων. Τα περισσότερα εξ αυτών δεν είναι διαθέσιμα στα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά είναι απαραίτητα για την Ουκρανία. Χαρακτηριστική παράδειγμα είναι το αντιαεροπορικό σύστημα Patriot που έχει απόλυτη ανάγκη η Ουκρανία. Οι μόνες χώρες που το διαθέτουν είναι η Ελλάδα και η Ισπανία.
Συνεπώς, δεν θα πρέπει να αποκλείσουμε τη διεξαγωγή κάποιων συζητήσεων μεταξύ Δουβλίνου και Αθήνας για την αποστολή Patriot στην Ουκρανία, αν και η Ελλάδα έχει ελάχιστα περιθώρια να συνδράμει την Ουκρανία λόγω και της κλιμάκωσης της έντασης με την Τουρκία.
Η πορεία των Βαλκανίων και των χωρών του Καυκάσου προς την Ευρωπαϊκή Ένωση
Η Ιρλανδία εξέφρασε από την πρώτη στιγμή την υποστήριξη της προς την διεύρυνση της Eυρωπαϊκής Ένωσης . Από τις αρχές Ιουλίου του 2026 ο Υπουργός Ευρωπαϊκών υποθέσεων της χώρας Thomas Byrne είχε εντατικές επαφές με αντιπροσωπείες από τη Μολδαβία και το Μαυροβούνιο. Διαπιστώθηκε ότι έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος, ωστόσο κατέστησε σαφές ότι αυτή θα πρέπει να συνεχιστεί μέχρι να κλείσουν επιτυχώς όλα τα προαπαιτούμενα κεφάλαια .
Η κατάσταση στον Αγροτικό τομέα
Η Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ) αποτελεί μια ακόμα πρόκληση της ιρλανδικής προεδρίας, καθώς αναμένονται σκληρές διαπραγματεύσεις για το πως θα δαπανηθούν τα 300 δισεκατομμύρια ευρώ που τα κράτη μέλη έχουν συμφωνήσει να διαθέσουν για τους αγρότες.
Η μεταναστευτική κρίση στη Θέουτα
Τις πρώτες μέρες της προεδρίας της η Ιρλανδία κλήθηκε να διαχειριστεί την μεταναστευτική κρίση Ισπανίας- Μαρόκου, στο θύλακα της Θέουτα: Μέσα σε 48 ώρες εισήλθαν από το Μαρόκο στην Ισπανία 50.000 άνθρωποι, ενώ 72 έχασαν την ζωή τους, στην προσπάθεια να προσεγγίσουν τη Θέουτα. Το Δουβλίνο κάλεσε αμέσως έκτακτη σύνοδο των Ευρωπαίων Υπουργών Εξωτερικών, η οποία διεξήχθη στις 4 Αυγούστου 2026. Στη διάρκεια της συνόδου η Ιταλία προχώρησε στην αναστολή της συνθήκης Σέγκεν για όσους ταξιδιώτες έφταναν από την Ισπανία, επιβάλλοντας έτσι ελέγχους στα διαβατήρια. Παράλληλα, η Γαλλία συμφώνησε να ενισχύσει τους ελέγχους διαβατηρίων στα σύνορα με την Ισπανία.
Οι Ευρωπαίοι, αν και εξέφρασαν τη δυσαρέσκεια τους προς την Ισπανία για τον τρόπο που χειρίστηκε την κρίση, εμφανίστηκαν έτοιμοι να υποστηρίξουν τη Μαδρίτη στην φύλαξη των ευρωπαϊκών συνόρων.
Ο Ιρλανδός Υπουργός Εσωτερικών και μετανάστευσης Jim O’Callaghan, ο οποίος προέδρευσε της συνόδου, έστειλε σαφές μήνυμα ότι το μεταναστευτικό είναι ευρωπαϊκό πρόβλημα και χρειάζεται κοινές δράσεις.
Η επερχόμενη σύγκρουση με τις πετρελαϊκές εταιρίες
Η Ιρλανδία βλέπει θετικά το ενδεχόμενο φορολόγησης των υπερκερδών των πετρελαϊκών εταιριών, με τον Υπουργό Οικονομικών της χώρας Simon Harris να έχει ξεκινήσει συζητήσεις για το ζήτημα αυτό με Γερμανία, Αυστρία, Ισπανία. Η Ιρλανδία επιθυμεί διακαώς να δημοσιοποιηθούν τα κέρδη των διυλιστηρίων από την πώληση του πετρελαίου. Το Δουβλίνο θέλει να διαπιστώσει αν τα διυλιστήρια υπερχρεώνουν το πετρέλαιο προς τους πολίτες, ώστε να επιβάλει και την αντίστοιχη φορολογία.
Η προστασία των παιδιών στο διαδίκτυο
Η Υπουργός Εξωτερικών της Ιρλανδίας Helen McEntee, γνωστοποίησε ότι η Ιρλανδική προεδρία ρίχνει ιδιαίτερο βάρος στην προστασία των παιδιών από τους κινδύνους του διαδικτύου. Προς αυτήν τη κατεύθυνση, το Σεπτέμβριο θα διοργανωθεί στο Δουβλίνο φόρουμ στο οποίο νέοι και νέες θα μοιραστούν τις εμπειρίες τους από το διαδίκτυο, και κυρίως τις απόψεις τους για το πως θα μπορούσαν οι ανήλικοι να αντιμετωπίσουν τους σχετικούς κινδύνους.
Συμπεράσματα
Δεδομένου ότι η Ιρλανδική Προεδρία ολοκληρώνεται στο τέλος του 2026, είναι ακόμα νωρίς για να κριθεί συνολικά. Η Ευρώπη, υπό την Ιρλανδική Προεδρία, καλείται να αντιμετωπίσει μία σειρά σοβαρών ζητημάτων. Ιδιαίτερα σημαντική είναι η λήψη κρίσιμων αποφάσεων για τη στήριξη της Ουκρανίας.
Η Ουκρανία ενδεχομένως να είναι το μέτωπο που θα προκαλέσει τις περισσότερες αντιδράσεις στην Ιρλανδική κοινωνία, σε ότι αφορά την ουδετερότητα της χώρας. Μερίδα Ιρλανδών πολιτών θεωρεί ότι η χώρα τους αρχίζει να εμπλέκεται ενεργά στον πόλεμο της Ουκρανίας και στις υποθέσεις του ΝΑΤΟ.
Επίσης, ένα τεράστιο ζήτημα είναι αυτό των Ρωσικών κεφαλαίων που οι Ευρωπαίοι θα χρειαστεί να αποφασίσουν εάν τελικά θα τα χρησιμοποιήσουν προς υποστήριξη της Ουκρανίας. Να θυμίσουμε ότι οι Ευρωπαίοι το 2025 δεν προχώρησαν στην χρησιμοποίηση των Ρωσικών κεφαλαίων, αλλά προτίμησαν την παροχή δανείου ύψους 90 δισεκατομμυρίων ευρώ προς την Ουκρανία.
Πηγές
https://irish-presidency.consilium.europa.eu/en/programme/priority-security/
https://www.ypaithros.gr/i-dyskoli-exisosi-tis-irlandikis-proedrias/
https://www.euractiv.com/news/spanish-pm-rebukes-selfish-eu-allies-over-ceuta-backlash/
http://www.eun.org/news/detail?articleId=14453317
