Θα είναι το 2026 έτος αποκατάστασης των σχέσεων Ισραήλ –Λιβάνου;

Γράφει ο Κωνσταντίνος Νικολετόπουλος, Αναλυτής ΚΕΔΙΣΑ

Από το 1975 μέχρι σήμερα το μέτωπο μεταξύ Ισραήλ και Λιβάνου αποτελεί μία από τις σημαντικότερες εστίες συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή. Κύρια αιτία αποτελεί το παλαιστινιακό ζήτημα, το οποίο οδήγησε το 1982 στην ίδρυση της Χεζμπολάχ στη Βηρυτό του Λιβάνου.

Η οργάνωση της Χεζμπολάχ θεωρεί ότι ο παλαιστινιακός λαός από το 1948, αλλά και ο λαός του Λιβάνου από το 1980, αγωνίζονται για την ύπαρξη και επιβίωσή τους απέναντι στο ισραηλινό κράτος, που στόχο έχει την εξόντωση τους. Έτσι λοιπόν η Σιιτική οργάνωση, έχοντας την υποστήριξη και του Ιράν, επιθυμεί διακαώς με ένοπλο αγώνα την εξαφάνιση του Ισραήλ καθώς θεωρεί ότι μόνο έτσι Παλαιστίνιοι και Λιβανέζοι θα ζήσουν με ασφάλεια. Να σημειώσουμε εδώ ότι το 1982 το Ισραήλ είχε στρατιωτική παρουσία στο Λίβανο. Οι Παλαιστίνιοι θεωρούν την Χεζμπολάχ πηγή έμπνευσης στον αγώνα τους κατά του εβραϊκού κράτους.

Η 7^η Οκτωβρίου 2023 αποτελεί μια μέρα ορόσημο για την Μέση Ανατολή. Εκείνη την ημέρα, η Χαμάς επιτίθεται στο Ισραήλ σκοτώνοντας 1.200 ανθρώπους και παίρνοντας 251 άτομα ως όμηρους. Το Ισραήλ ξεκίνησε αμέσως πολεμικές επιχειρήσεις στη Γάζα και το Λίβανο. Ειδικότερα στο μέτωπο του Λιβάνου, οι επιχειρήσεις του ισραηλινού στρατού ξεκίνησαν στις 8 Οκτωβρίου 2023 και έληξαν το Νοέμβριο του 2024. Σκοπός των ισραηλινών επιχειρήσεων ήταν η πλήρης εξόντωση της Χεζμπολάχ και ο έλεγχος του νότιου Λιβάνου.

Και πράγματι, στη διάρκεια του πολέμου, η Χεζμπολάχ υπέστη συντριπτικά πλήγματα, με σημαντικότερο εξ’ αυτών την εξόντωση του αρχηγού και ιδρυτή της Χασάν Νασράλα.

Η συμφωνία κατάπαυσης του πυρός (Νοέμβριος 2024)

Στις 27 Νοεμβρίου 2024, Ισραήλ και Χεζμπολάχ υπέγραψαν κατάπαυση του πυρός. Η συμφωνία προέβλεπε την αποχώρηση του ισραηλινού στρατού από το νότιο Λίβανο, με την ασφάλεια της περιοχής να ανατίθεται στις ένοπλες δυνάμεις του Λιβάνου. Ο Λιβανέζικος στρατός αναλάμβανε μια εξαιρετικά δύσκολη αποστολή, με βασικότερο στόχο τον αφοπλισμό της Χεζμπολάχ. Μια αποστολή όμως την οποία, λόγω έλλειψης επαρκών μέσων, δεν μπορούσε να φέρει εις πέρας. Κι ακόμα ένας λόγος ήταν η μεγάλη αποδοχή που είχε Χεζμπολάχ στις τάξεις της λιβανέζικης κοινωνίας.

Ο πόλεμος Ισραήλ –Ιράν (2026)

Από το Νοέμβριο του 2024 μέχρι και τον Φεβρουάριο του 2026 η Μέση Ανατολή ζούσε μια περίοδο σχετικής ηρεμίας αν εξαιρέσουμε τον πόλεμο των 12 ημερών μεταξύ Ισραήλ και Ιράν τον Ιούνιο του 2025. Όμως στις 28 Φεβρουαρίου 2026, το Ισραήλ και οι ΗΠΑ αποφάσισαν να βάλουν ένα τέλος στη συνεχιζόμενη (κατά τους ίδιους) ιρανική απειλή, η οποία στρεφόταν τόσο κατά του Ισραήλ όσο και κατά των υπόλοιπων χωρών της Μέσης Ανατολής. Εκείνη τη μέρα, Ισραήλ και ΗΠΑ ξεκίνησαν στρατιωτικές επιχειρήσεις με στόχο την ανατροπή του καθεστώτος των Μουλάδων. Η Χεζμπολάχ , παραμένοντας εμπράκτως στο πλευρό του πιο στενού της συμμάχου, μπήκε άμεσα στον πόλεμο: Στις 2 Μαρτίου 2026 επιτέθηκε κατά περιοχών του Βόρειου Ισραήλ εκτοξεύοντας 100 ρουκέτες. Σχεδόν αμέσως, το Ισραήλ απάντησε με χερσαίες επιχειρήσεις στο νότιο Λίβανο, με στόχο τον αφοπλισμό της οργάνωσης. Η επιχείρηση των ισραηλινών δυνάμεων στρεφόταν κατά της Χεζμπολάχ και όχι κατά του Lιβανέζικου στρατού. Άλλωστε, είναι γνωστό στο Ισραήλ ότι οι ένοπλες δυνάμεις του Λιβάνου δεν θα μπορούσαν να αφοπλίσουν την Χεζμπολάχ, άρα έπρεπε να δράσουν αυτόνομα.

Το κύριο φρούριο της εξτρεμιστικής οργάνωσης ήταν η πόλη Μπιντ Τζμπέιλ, στο νότιο Λίβανο. Εκεί διεξήχθησαν μάχες συνολικής διάρκειας ενός μηνός, οι οποίες κόστισαν την ζωή σε 12 ισραηλινούς στρατιώτες (υπήρχαν όμως και 400 τραυματίες) και σε πάνω από 900 μαχητές της Χεζμπολάχ. Κατά την διάρκεια των συγκρούσεων οι ισραηλινοί διενέργησαν περιορισμένες επιχειρήσεις κατά του στρατού του Λιβάνου. Τις πρώτες δυο εβδομάδες των συγκρούσεων, 40 Λιβανέζοι στρατιώτες σκοτώθηκαν σε επιχειρήσεις του ισραηλινού στρατού στην επαρχία Ναμπατίεχ, στο νότιο Λίβανο.

Αυτό, σε συνδυασμό με την προσφυγική και ανθρωπιστική κρίση, έκαναν τον πρόεδρο του Λιβάνου Αούν να ζητήσει τη διεξαγωγή άμεσων διαπραγματεύσεων. Η κυβέρνηση του Λιβάνου έχει αρχίσει να κατανοεί ότι για να υπάρξει ειρήνη στην χώρα πρέπει να αφοπλιστεί η Χεζμπολάχ, ώστε να πάψει ο Λίβανος να αποτελεί απειλή για το Ισραήλ. Παράλληλα όμως, και το Ισραήλ κατανοεί ότι η υποστήριξη του λιβανέζικου κρατικού μηχανισμού είναι απαραίτητη για τον αφοπλισμό του στρατιωτικού βραχίονα της Χεζμπολάχ και για την περιθωριοποίηση της οργάνωσης στην Λιβανέζικη πολιτική σκηνή.

Η έναρξη των διαπραγματεύσεων

Οι διαπραγματεύσεις ξεκίνησαν στις 14 Απριλίου 2026 στις ΗΠΑ. Οι δυο χώρες συμφωνούν στον αφοπλισμό της Χεζμπολάχ, ωστόσο διαφωνούν ως προς τον τρόπο που πρέπει να γίνει αυτό. Η πρέσβης του Λιβάνου στις ΗΠΑ και επικεφαλής της Λιβανέζικης αντιπροσωπείας Ναντά Χαμαντέχ κατέστησε σαφές στο Ισραήλ ότι προφανώς ο νότιος Λίβανος έπρεπε να απεμπλακεί από την Χεζμπολάχ. Την αποστολή αυτή ήταν αναγκαίο να την φέρει εις πέρας ο Λίβανος, με το Ισραήλ να έχει υποστηρικτικό ρόλο. Επίσης, η Χαμαντέχ εξέφρασε την άποψη ότι οι συνεχείς στρατιωτικές επιχειρήσεις του Ισραήλ έχουν ως αποτέλεσμα την ένταξη σημαντικού μέρους της Λιβανικής κοινωνίας στις τάξεις της Χεζμπολάχ. Προς αυτή την κατεύθυνση, η Βηρυτός ζήτησε από το Ισραήλ βοήθεια για την αντιμετώπιση της ανθρωπιστικής κρίσης.

Στις 16 Απριλίου 2026, Ισραήλ και Λίβανος συμφώνησαν για 10ήμερη εκεχειρία και για τη συνέχιση των εντατικών διαπραγματεύσεων με σκοπό την λήξη του πολέμου. Στη συμφωνία αυτή, το Ισραήλ αναγνωρίζει την εδαφική ακεραιότητα του Λιβάνου. Παράλληλα, αναγνωρίζεται αντίστοιχα και το δικαίωμα στο Ισραήλ να αντιδράσει δυναμικά σε περίπτωση που δεχτεί επιθέσεις από μαχητές της Χεζμπολάχ.

Συμπεράσματα

Με βάση τα παραπάνω γεγονότα είναι προφανές ότι Ισραήλ και Λίβανος θέλουν να αποδεσμευτούν από την Χεζμπολάχ. Η δράση της Χεζμπολάχ όλα αυτά τα χρόνια έχει προκαλέσει μεγάλο πλήγμα και στις δύο χώρες. Παρά την θέληση που υπάρχει όμως, η Χεζμπολάχ είναι βαθιά ριζωμένη στη λιβανέζικη κοινωνία . Αυτό κατά την εκτίμηση μου οφείλεται κυρίως στο πολιτικό σύστημα του Λιβάνου, το οποίο από το 2006-2023 δεν μπόρεσε να κάνει κάτι αποτελεσματικό σχετικά με την περιθωριοποίηση της οργάνωσης σε πολιτικό επίπεδο αλλά ούτε και για τον αφοπλισμό του στρατιωτικού της βραχίονα.

Πηγές

https://www.terrorism–info.org.il/en/hezbollahs–reconstruction–efforts–amid–the–idfs–enforcement–of–the–ceasefire–in–lebanon/