Γράφει ο Βάιος Οικονόμου, Αναλυτής ΚΕΔΙΣΑ
Στις 12 και 13 Σεπτεμβρίου 2026 έλαβε χώρα στο Νέο Δελχί η 18η Σύνοδος των BRICS υπό την προεδρία της Ινδίας, η οποία πρωτοστάτησε στην διαμόρφωση των νέων κύριων πυλώνων της ανάπτυξης και συνεργασίας πάνω στους οποίους δεσμεύτηκαν να εργαστούν τα υπόλοιπα κράτη-μέλη. Πρόκειται για μία σημαντική σύνοδο δεδομένων τόσο των εξελίξεων που πηγάζουν από τις εμπόλεμες συρράξεις σε Ουκρανία, Παλαιστίνη, Ιράν και των εμπλεκομένων κρατών σε αυτές αλλά και των προκλήσεων με τις οποίες έρχονται αντιμέτωπα τα κράτη-μέλη λόγω δικών τους διαφορών (Κίνα-Ινδία, Η.Α.Ε.-Ιράν). Αξίζει να σημειωθεί ότι από το 2024 και ύστερα με την συμμετοχή νέων κρατών οι χώρες των BRICS ήλθαν αντιμέτωπες με προκλήσεις όπως η εσωτερική αρμονία μεταξύ όλων των συμμετεχόντων και ο μετριασμός των επιμέρους διαφορών (Moshiri, 2026). Σαφώς και η διεύρυνση απαιτούσε στρατηγικές προσαρμογές και τους επακόλουθους μετασχηματισμούς έτσι ώστε όλα τα μέλη να αποκτήσουν αφενός πνεύμα συνεργασίας, αφετέρου για να ενταχθούν πλήρως σε πολυμερείς μηχανισμούς των BRICS όπως η New Development Bank. Οι μετασχηματισμοί αυτοί θα αποτελούσαν την μέση οδό καθώς τα κράτη θα αποδέχονταν διαρθρωτικούς περιορισμούς ενώ παράλληλά θα υπήρχε χώρος για αυτόνομη δράση και με αυτόν τον τρόπο θα οικοδομούνταν συνεργασίες μεταξύ χωρών του Παγκόσμιου Νότου (Gustavo de Carvalho, 2025).
Για αυτήν ακριβώς την ανάγκη συνεργασίας και τους μελλοντικούς αναπτυξιακούς στόχους έκανε λόγο και η Ινδία, έχοντας την προεδρία της συνόδου. Συγκεκριμένα, στην κοινή διακήρυξη έγινε λόγος για συνεργασία σε τρεις πρωταρχικούς τομείς: ασφάλεια, οικονομία και διαπολιτισμικότητα, οι οποίοι είναι καίριοι για την διαμόρφωση ενός πολυπολικού συστήματος και για την προώθηση μίας βιώσιμης ανάπτυξης χωρίς αποκλεισμούς (New Delhi Declaration, 2026). Η Ινδία στην διάρκεια της προεδρίας φρόντισε να βασίσει τις πρωτοβουλίες για ανάπτυξη σε τέσσερις βασικούς πυλώνες: ανθεκτικότητα, καινοτομία, συνεργασία και βιωσιμότητα. Ο πρώτος πυλώνας στοχεύει στην ενίσχυση των ικανοτήτων των οικονομιών και των θεσμών των BRICS να ανταπεξέρχονται στις διεθνείς αβεβαιότητες. Δόθηκε έμφαση από τις οικονομίες αυτών των κρατών στην βελτίωση της ανθεκτικότητας απέναντι σε διαταραχές της αλυσίδας εφοδιασμού λόγω των γεωπολιτικών αναταράξεων, των υγειονομικών προκλήσεων και της κλιματικής αλλαγής που επηρεάζουν άμεσα χώρες του Παγκόσμιου Νότου (Indian Ministry of External Affairs, 2026). Ο δεύτερος πυλώνας είναι άμεσα συνδεδεμένος με την καινοτομία στις ψηφιακές υποδομές και την τεχνητή νοημοσύνη. Οι νέες τεχνολογίες αποτελούν ένα σημαντικό εργαλείο που θα συμβάλλει στην ανάπτυξη ενός πολυμερούς χρηματοπιστωτικού συστήματος μεταξύ των χωρών BRICS που θα διευκολύνει τις μεταξύ τους συναλλαγές και επενδύσεις. Επιπλέον, η καινοτομία στον τεχνολογικό τομέα είναι καίριας σημασίας για την αντιμετώπιση σύγχρονων μορφών υβριδικού πολέμου και για την ανάπτυξη ενός ενισχυμένου πλαισίου κυβερνοασφάλειας για τα κράτη-μέλη (Parvaiz, 2026).
Ο τρίτος πυλώνας αφορά στην πολυμερή συνεργασία μεταξύ των κρατών μέσω του συντονισμού των πολιτικών, των χρηματοδοτικών προγραμμάτων, της βελτίωσης των όρων εμπορίου και των πρωτοβουλιών που λαμβάνονται σε διεθνές θεσμικό επίπεδο. Το τελευταίο σκέλος έχει ιδιαίτερη βαρύτητα δεδομένου ότι δύο χώρες BRICS (Ρωσία, Κίνα) είναι μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας του Ο.Η.Ε. και διαθέτουν το δικαίωμα αρνησικυρίας. Συνεπώς η συνύπαρξη αυτών των δύο με ενδεχόμενη εκλογή και άλλων κρατών των BRICS στα μη μόνιμα μέλη κρίνεται σκόπιμο να γίνεται συντονισμένα έτσι ώστε να προωθούνται τα συμφέροντα και οι ανάγκες του συνασπισμού μέσω αυτού του εξαιρετικά σημαντικού οργάνου του Ο.Η.Ε. Ο τέταρτος πυλώνας εστιάζει στην βιωσιμότητα και την προώθηση των δράσεων που επικεντρώνονται στο κλίμα, την πράσινη χρηματοδότηση και την ενεργειακή μετάβαση (New Delhi Declaration, 2026). Η περιβαλλοντική αυτή κατεύθυνση επικεντρώνεται κυρίως στις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι χώρες του Παγκόσμιου Νότου και που επηρεάζουν άμεσα και δραστικά την ποιότητα και το επίπεδο ζωής των πολιτών τους. Η υλοποίηση των στόχων που ετέθησαν και η εκπλήρωση των προσδοκιών της ανάπτυξης είναι κρίσιμες δεδομένου ότι τα κράτη των BRICS προάγουν ένα εναλλακτικό μοντέλο παγκόσμιας τάξης βασισμένο στην πολυπολικότητα και με την ενεργή συμμετοχή των χωρών του παγκόσμιου νότου (Al Jazeera, 2026).
Πέραν των όσων συμφωνήθηκαν για τις προοπτικές ανάπτυξης και τους τρόπους επίτευξης της, η σύνοδος αυτή αποτέλεσε και μία ευκαιρία για εξομάλυνση των διαφορών ορισμένων κρατών εντός του συνασπισμού των BRICS. Συγκεκριμένα, η Ινδία και Κίνα, οι σχέσεις των οποίων κλυδωνιζόταν από τις εδαφικές αμφισβητήσεις κατά μήκος του ποταμού Γκαλουάν, επιχείρησαν σε διπλωματικό επίπεδο μέσω αυτής της συνόδου να μεταβούν σε μία φάση ομαλοποίησης των επιμέρους διαφορών (Mukund, 2026). Αναμφισβήτητα το σύντομο χρονικό διάστημα που μεσολάβησε από την σύνοδο του Σεπτεμβρίου δεν είναι αρκετό για να καταδείξει την επιδιωκόμενη πρόοδο στο παρόν θέμα, ωστόσο η προσπάθεια επαναπροσέγγισης στον βωμό της οικονομικής ανάπτυξης και των επενδυτικών ευκαιριών που παρουσιάζονται είναι αξιοσημείωτη. Μία επιπρόσθετη περίπτωση κρατών μεταξύ των οποίων υπήρξαν έντονες τριβές ήταν αυτή του Ιράν, των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και της Σαουδικής Αραβίας, που δεν αποτελεί επίσημα μέλος των BRICS ωστόσο οι εκπρόσωποι της συμμετέχουν κανονικά στις συνόδους. Οι συνεχιζόμενες εχθροπραξίες στην Μέση Ανατολή και οι εντάσεις στα στενά του Ορμούζ από κοινού με την έντονη στρατιωτικοποίηση της κατάστασης αποτέλεσαν πραγματικά μια πρόκληση για την συνοχή και την μελλοντική συνεργασία ορισμένων κρατών-μελών (Singla, 2026). Η σύνοδος στο Νέο Δελχί συνέβαλε στην επαναπροσέγγιση του θέματος με θετικό πρόσημο, αφού Η.Α.Ε. και Ιράν δεσμεύτηκαν στην κοινή διακήρυξη σε αυτοσυγκράτηση και περιορισμό των στρατιωτικών δράσεων στην περιοχή (New Delhi Declaration, 2026). Αξίζει να σημειωθεί ότι η συγκεκριμένη σύνοδος αποτέλεσε την πρώτη ευκαιρία για συνάντηση και συνομιλία επί αυτών των τόσο σημαντικών θεμάτων για τον Ιρανό Πρόεδρο και τον Διάδοχο του Άμπου Ντάμπι από την έναρξη της σύγκρουσης (Sarita Chaganti Singh, 2026).
Φυσικά οι όποιες συζητήσεις και διαπραγματεύσεις γίνονται, πέραν της διατήρησης των ισορροπιών και του πλαισίου συνεργασίας, έχουν σκοπό όπως φάνηκε και από την σύνοδο να παρουσιαστεί μία ισχυρή εναλλακτική απέναντι στην οικονομική κυριαρχία των χωρών της Δύσης. Αυτός είναι και ο λόγος που η ανάπτυξη αποκτά συγκεκριμένο χαρακτήρα, βασίζεται σε ορισμένους πυλώνες και χρησιμοποιούνται και τα ανάλογα μέσα για την επίτευξη της (Shankar, 2026). Στο Νέο Δελχί έγινε σημαντική αναφορά στην ανάπτυξη νέου τρόπου διακρατικών συναλλαγών μέσω του BRICS Pay καθώς και του ρόλου που αναμένεται να διαδραματίσει η Νέα Αναπτυξιακή Τράπεζα (New Development Bank). Τα δύο αυτά στοιχεία συνδέονται με τον πυρήνα του συνασπισμού των BRICS, τις νέες προοπτικές οικονομικής και εμπορικής ανάπτυξης καθώς και την παρουσίαση μίας εναλλακτικής απέναντι στις πρακτικές που ακολουθούν τα Δυτικά κράτη στις μεταξύ τους συναλλαγές και τις επενδυτικές πρωτοβουλίες.
Αναλυτικότερα, δεδομένης της αστάθειας του παγκόσμιου εμπορίου και τις συναλλαγματικές διακυμάνσεις οι ηγέτες των BRICS έλαβαν μέτρα για την ενίσχυση της εμπορικής αυτονομίας. Ενθάρρυναν οι διακρατικές συναλλαγές να γίνονται στην βάση των εθνικών τους νομισμάτων χωρίς την μεσολάβηση ενδιάμεσων φορέων, ενισχύθηκε ο ρόλος της New Development Bank αναλαμβάνοντας τον δανεισμό για παραγωγικές επενδύσεις σε εθνικά νομίσματα έως και 40% του χαρτοφυλακίου της (Singla, 2026) και επιτεύχθηκε η αύξηση των πιστωτικών ορίων των επενδυτικών τραπεζών των επιμέρους κρατών-μελών προς τις μεσαίες επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στον τομέα του εμπορίου (Arrieta, 2026). Κίνα και Ινδία έχουν στόχο την μείωση της εξάρτησης από το αμερικανικό δολάριο αλλά έχουν διαφορετικά συμφέροντα και στρατηγικές για να το επιτύχουν αυτό μέσω των εμπορικών πρωτοβουλιών που αναλαμβάνουν όπως το Belt and Road Initiative και ο IMEC αντίστοιχα. Για την Ρωσία η χρήση των εθνικών νομισμάτων στις διακρατικές συναλλαγές και η αξιοποίηση του BRICS Pay, που επιτρέπει τις άμεσες πληρωμές χωρίς διαμεσολάβηση τρίτων φορέων και την μετατροπή ενδεχομένως σε δολάρια, αποτελεί μία διέξοδο από τις διεθνείς κυρώσεις και την εξάρτηση του δικτύου SWIFT. Επομένως, γίνεται φανερό ότι τα προτεινόμενα μέτρα γίνονται δεκτά από τα κράτη-μέλη στην προσπάθεια αποδέσμευσης από Δυτικά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και φορείς που εμπλέκονται στις συναλλαγές υποστηρίζοντας την κυκλοφορία και χρήση του αμερικανικού δολαρίου. Εντούτοις, τα συμφέροντα δεν ταυτίζονται απόλυτα όπως στις περιπτώσεις των χωρών που αναφέρθηκαν αφού κάθε κράτος χρησιμοποιεί το BRICS Pay και τις πιστώσεις της New Development Bank για προώθηση των εθνικών του οικονομικών πρωτοβουλιών και εμπορικών σχεδίων αλλά και να αποφύγει περιορισμούς,όπως δασμούς και κυρώσεις, που έχουν θέσει ορισμένα Δυτικά κράτη.
Συμπερασματικά, η 18η Σύνοδος των BRICS έδειξε ότι το κράτος που κατέχει την προεδρία μπορεί να διαμορφώσει το χαρακτήρα της συνάντησης και να θέσει βασικούς στόχους για την μελλοντική συνεργασία και τις προοπτικές ανάπτυξης που ανταποκρίνονται καλύτερα στους δικούς του σχεδιασμούς. Η Ινδία πέρα από την κατάπαυση του πυρός σε Μέση Ανατολή και αναγνώριση του Παλαιστινιακού Κράτους, ζήτησε την ανάληψη οικονομικών πρωτοβουλιών από φορείς όπως η New Development Bank και δίκτυα όπως το BRICS Pay έτσι ώστε να προωθήσει τους εμπορικούς της σχεδιασμούς. Σίγουρα η διατήρηση της παγκόσμιας ειρήνης και ασφάλειας είναι εξέχουσας σημασίας ωστόσο σε έναν επιδιωκόμενο πολυπολικό κόσμο με ενισχυμένη την παρουσία του Παγκόσμιου Νότου που ευαγγελίζεται ο συνασπισμός των BRICS η οικονομία και το διεθνές εμπόριο καταλαμβάνουν δεσπόζουσα θέση. Οι πρωτοβουλίες που αποφασίστηκε να ληφθούν αναδεικνύουν ακριβώς την βαρύτητα που έχει η προοπτική μία μακροπρόθεσμης οικονομικής ανάπτυξης (Nossel, 2026). Σε μία γενική αποτίμηση η σύνοδος έκανε εμφανείς τις προκλήσεις για την συνοχή ορισμένων κρατών και υπήρξαν ενδείξεις ότι οι πρωτοβουλίες που συμφωνήθηκαν διαμορφώθηκαν σύμφωνα με τις ανάγκες ενός μικρού ηγετικού συνόλου κρατών που εργάζονται εντατικά για την μεγιστοποίηση της εμπορικής τους δυναμικής. Η διπλωματική επιτυχία του συνόδου απαιτεί χρόνο για να αξιολογηθεί, αφού πρέπει να εκτιμηθεί ο βαθμός που τα κράτη θα συμμορφωθούν με όσα δεσμεύτηκαν, ο βαθμός εκπλήρωσης των στόχων που έθεσαν αλλά κυρίως η ειρηνική συνύπαρξη η αποδοτική συνεργασία ορισμένων εξ αυτών (Geetha, 2026).
Πηγές
Al Jazeera. (2026, September 13). BRICS summit 2026: What are the key takeaways? Ανάκτηση από https://www.aljazeera.com/news/2026/9/13/brics-summit-2026-what-are-the-key-takeaways
Arrieta, E. (2026, September 17). 18th BRICS Summit in New Delhi: Strength in Flexibility. Brussels, Belgium. Ανάκτηση από https://www.epc.eu/publication/18th-brics-summit-in-new-delhi-strength-in-flexibility/
Geetha, N. (2026, September 18). A BRICS balance sheet. Chennai , India. Ανάκτηση από https://frontline.thehindu.com/world-affairs/brics-2026-summit-commitments-results/article71477105.ece
Gustavo de Carvalho, J. A. (2025, July 10). BRICS expansion: Adaptive response or proactive restructuring of global governance? South African Journal of International Affairs, 32(1-2), σσ. 9-32. doi:https://doi.org/10.1080/10220461.2025.2523507
Indian Ministry of External Affairs. (2026, September 12). BRICS New Delhi Declaration: Building for Resilience, Innovation, Cooperation and Sustainability. New Delhi, India. Ανάκτηση από https://www.mea.gov.in/bilateral-documents?dtl/41776
Moshiri, A. (2026, September 13). Iran war reshapes Brics ties but also exposes divisions. BBC. Ανάκτηση από https://www.bbc.com/news/articles/ce8767g4jdpo
Mukund. (2026, September 22). BRICS and the Global South: Between Unity and Contradiction. Kochi, India. Ανάκτηση από https://www.cppr.in/articles/brics-global-south-unity-contradictions
New Delhi Declaration. (2026, September 12). Building for Resilience, Innovation, Cooperation and Sustainability. New Delhi, India. Ανάκτηση από file:///C:/Users/PC/Desktop/Belt%20and%20Road%20Initiative/BRICS/%CE%A0%CE%B7%CE%B3%CE%AD%CF%82/New-Delhi-Declaration-2026-1.pdf
Nossel, S. (2026, September 17). Ignoring the BRICS Summit Is a Mistake. Chicago, United States of America. Ανάκτηση από https://globalaffairs.org/commentary/analysis/ignoring-brics-summit-mistake
Parvaiz, S. (2026, August 16). India’s BRICS Chairmanship 2026: Key Pillars and Priorities Explained. The Times of Russia. Ανάκτηση από https://thetimesofrussia.com/world/indias-brics-chairmanship-2026/
Sarita Chaganti Singh, S. A. (2026, September 12). Iran and UAE back joint BRICS statement urging restraint in war. Reuters. Ανάκτηση από https://www.reuters.com/business/aerospace-defense/brics-agrees-joint-declaration-before-new-delhi-summit-sources-say-2026-09-12/
Shankar, P. (2026, September 16). What is BRICS Pay, and can it rival the West’s SWIFT payments system? Al Jazeera . Ανάκτηση από https://www.aljazeera.com/news/2026/9/16/what-is-brics-pay-and-can-it-rival-the-wests-swift-payments-system
Singla, A. (2026, September 14). Brics Summit 2026: What India gained from the weekend in New Delhi. Mumbai, India. Ανάκτηση από https://www.firstpost.com/explainers/brics-summit-2026-what-india-gained-from-weekend-in-new-delhi-14045692.html
