Γράφει η Μαρία-Αικατερίνη Διαμαντή, Αναλύτρια ΚΕΔΙΣΑ
Από τις μαθητικές αίθουσες της Γαλλίας και τις φοιτητικές κινητοποιήσεις της Ιταλίας μέχρι τις διαμαρτυρίες για την παιδεία στην Ελλάδα, καθώς και τις διαδηλώσεις για στέγαση στην Ισπανία και την Πορτογαλία, ένα κύμα έντονης δυσαρέσκειας διακατέχει την Ευρώπη. Σύμφωνα με την καταγραφή της El Pais, από τις 15 Σεπτεμβρίου έως τις 23 Οκτωβρίου 2026 έχουν καταγραφεί 177 κινητοποιήσεις σε δώδεκα χώρες της Ευρώπης (Albero et al., 2026). Τα αίτια διαφέρουν και κυμαίνονται από τα προβλήματα στην εκπαίδευση και το υψηλό κόστος ζωής, έως την πολιτική διαφθορά σε χώρες όπως η Σερβία και η Αλβανία. Ωστόσο, ο κοινός παράγοντας των συγκεκριμένων περιστατικών είναι η παρουσία των νέων και η αίσθηση αβεβαιότητας για το μέλλον της γενιάς τους. Για τον λόγο αυτό, το φαινόμενο θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως ένα καινούργιο πανευρωπαϊκό κίνημα της Generation Z.
Η πραγματικότητα, όμως, είναι πιο περίπλοκη. Οι διαμαρτυρίες δεν άρχισαν ταυτόχρονα ούτε συντονίστηκαν γύρω από μια κοινή οργάνωση ή το ίδιο σύνολο αιτημάτων. Σε ορισμένες περιπτώσεις, εκδηλώσεις δυσαρέσκειας προϋπήρχαν των πρόσφατων γαλλικών διαδηλώσεων. Αυτό που συμβαίνει είναι διαφορετικό καθώς τα συνθήματα και οι πράξεις διαμαρτυρίας μεταδίδονται από τη μία χώρα στην άλλη, μέσω κοινωνικών δικτύων, με αποτέλεσμα οι νέοι να αναγνωρίζουν στις κινητοποιήσεις συνομηλίκων τους προβλήματα που βιώνουν και οι ίδιοι.
Συνεπώς, το ερώτημα δεν είναι μόνο γιατί διαδηλώνουν οι νέοι Ευρωπαίοι. Είναι εάν πίσω από τις ανόμοιες εθνικές διεκδικήσεις ξεκινάει να δημιουργείται ένας τρόπος διασυνοριακής πολιτικής αλληλεγγύης μιας γενιάς με διαφορετικά αιτήματα αλλά την ίδια ανησυχία για το μέλλον της.
Η Γαλλία πιθανόν να αποτελεί την πιο χαρακτηριστική περίπτωση αυτού του κινήματος. Τον Σεπτέμβριο του 2026, μαθητές του λυκείου Antoine-de-Saint-Exupéry στο Creteil, νοτιοανατολικά του Παρισιού, ξεκίνησαν μέσω ομαδικής συνομιλίας στο Snapchat να ετοιμάζονται για να διαμαρτυρηθούν για το ελλιπές προσωπικό και τις ανεπαρκείς σχολικές εγκαταστάσεις. Εντός ολίγων ημερών, αρκετές κινητοποιήσεις εμφανίστηκαν σε σχολεία σε ολόκληρη τη χώρα, με βασικά αιτήματα τη βελτίωση των εκπαιδευτικών συνθηκών. Σταδιακά, τα αιτήματα μετατράπηκαν σε ευρύτερες ανησυχίες για το υψηλό κόστος ζωής, το σύστημα εισαγωγής στα πανεπιστήμια Parcoursup και τις επαγγελματικές προοπτικές των νέων. (Korbosli, 2026).
Πρωτεύοντα ρόλο διαδραμάτισαν τα κοινωνικά δίκτυα Instagram και Snapchat, που δεν συνέβαλαν μόνο στην προβολή των διαδηλώσεων αλλά και στην οργάνωση και την ανταλλαγή πληροφοριών για τις συγκεντρώσεις και τις διαμαρτυρίες. Η ταχύτητα αναμετάδοσης των δράσεων και η ενημέρωση των νέων ήταν πρωτοφανής, ξαφνιάζοντας ακόμη και τις γαλλικές αρχές (Leloup & Szadkowski, 2026).
Η γαλλική περίπτωση αποτελεί τη σημαντικότερη υπόθεση καθώς δεν δημιούργησε τη δυσαρέσκεια των νέων αλλά την έκανε ορατή στον κόσμο. Όπως επισημαίνει η πολιτική επιστήμονας Donatella della Porta, οι κινητοποιήσεις στη Σερβία, το Βέλγιο και την Ιταλία είχαν ξεκινήσει πριν από τα γεγονότα στη Γαλλία. Ωστόσο, μέσω της μαζικής διάδοσης και αναπαραγωγής των εικόνων και των βίντεο από τις γαλλικές πρωτοβουλίες, νέοι σε διάφορες χώρες προέβησαν σε διεκδικήσεις και δράσεις για τη δική τους χώρα (Malingre & Wieder, 2026). Επομένως, η Γαλλία δεν αποτελεί «τον αρχηγό» ενός ευρωπαϊκού κινήματος αλλά τον καταλύτη που έκανε ανόμοιες εθνικές δυσαρέσκειες να επικοινωνήσουν μεταξύ τους.
Στο Βέλγιο, η δυσφορία εκδηλώθηκε πριν από την κορύφωση των γαλλικών διαδηλώσεων. Εντός της γαλλόφωνης κοινότητας, εκπαιδευτικοί και φοιτητές αντιδρούσαν στα μέτρα περικοπών στην παιδεία, τα οποία εντάσσονται στο πλάνο εξοικονόμησης 500 εκατομμυρίων ευρώ μέχρι το 2029. Ανάμεσα στις αλλαγές προβλέπονταν η αύξηση των πανεπιστημιακών διδάκτρων και οι μεταβολές στις συνθήκες εργασίας των καθηγητών. Μάλιστα, στις 10 Σεπτεμβρίου τουλάχιστον 10.000 άνθρωποι, σύμφωνα με την αστυνομία, διαδήλωσαν στη Λιέγη απαιτώντας καλύτερη χρηματοδότηση της εκπαίδευσης (Protin, 2026).
Παρόλα αυτά, στις αρχές του Οκτωβρίου οι διαμαρτυρίες απέκτησαν νεανικό αέρα. Μαθητές στη Λιέγη και τις Βρυξέλλες προχώρησαν σε διαμαρτυρία για τις περικοπές και για τις συνέπειες του υψηλού κόστους της εκπαίδευσης στις ζωές τους (Le Bourdon, 2026). Συγκεκριμένα, στις 6 Οκτωβρίου έντονα επεισόδια σημειώθηκαν στη Λιέγη που οδήγησαν σε σύγκρουση διαδηλωτών με την αστυνομία, ενώ στις Βρυξέλλες πραγματοποιήθηκαν ειρηνικές δράσεις έξω από σχολεία (Le Bourdon, 2026).
Στις 9 Οκτωβρίου, φοιτητές και μαθητές έδωσαν το παρόν σε μια πολύ μεγαλύτερη εθνική κινητοποίηση κατά των περικοπών και της ακρίβειας, μαζί με εργαζόμενους και συνδικάτα (CGSP Enseignement, 2026).
Η υπόθεση του Βελγίου παρουσιάζει σημαντικό ενδιαφέρον μαζί με τη σχέση της με τη Γαλλία. Οι βέλγικες διαδηλώσεις δεν μπορούν να χαρακτηριστούν αντιγραφή των γαλλικών, καθώς οι αντιδράσεις για περικοπές είχαν αρχίσει νωρίτερα και βασίζονταν σε εγχώρια αιτήματα. Μάλιστα, εκπρόσωποι των γαλλόφωνων μαθητών δήλωσαν πως η διαμαρτυρία τους είχε βέλγικες ρίζες και δεν είχε «εισαχθεί» από τη Γαλλία (Le Bourdon, 2026). Ωστόσο, με την αύξηση της ορατότητας των γαλλικών κινητοποιήσεων, η σύνδεση ανάμεσά τους γινόταν εμφανέστερη.
Στις 17 Οκτωβρίου, σε καινούργια διαμαρτυρία στις Βρυξέλλες κατά του υψηλού κόστους πρόσβασης στην εκπαίδευση και της περιορισμένης πρόσβασης σε αυτή, το ειδησεογραφικό πρακτορείο Reuters παρουσίασε τη διαμαρτυρία ως «εν μέρει εμπνευσμένη» από τη γειτονική Γαλλία (Reuters, 2026). Συνεπώς, καθίσταται αντιληπτό ότι στο ευρωπαϊκό κύμα διαμαρτυρίας των νέων δεν μεταφέρονται αναγκαστικά τα ίδια αιτήματα από τη μία χώρα στην άλλη. Μεταφέρεται, όμως, η δυνατότητα της διαμαρτυρίας ως μια μορφή πολιτικής και κοινωνικής δράσης.
Ταυτόχρονα, στην Ιταλία φοιτητικές κινητοποιήσεις κορυφώθηκαν στις 16 Οκτωβρίου όταν χιλιάδες μαθητές διαδήλωσαν στη Ρώμη, το Τορίνο, το Μιλάνο, τη Μπολόνια και τη Γένοβα. Οι συγκεκριμένες διαδηλώσεις αποτελούν μέρος της πανεθνικής διαμαρτυρίας με σύνθημα «No Meloni Day» όπου νέοι εξέφρασαν τη δυσαρέσκειά τους για την εκπαιδευτική πολιτική της κυβέρνησης της Giorgia Meloni. Συγκεκριμένα, η αγανάκτηση των διαδηλωτών στόχευε τη χρηματοδότηση της δημόσιας εκπαίδευσης, τις φθαρμένες σχολικές εγκαταστάσεις και το υψηλό κόστος διαβίωσης (Roncanti, 2026).
Παράλληλα, εναντιώθηκαν στην προτεραιότητα που δίνεται στις στρατιωτικές δαπάνες έναντι της παιδείας, φωνάζοντας το σύνθημα «Χρήματα για τα σχολεία, όχι για τον πόλεμο» (Roncati, 2026).
Γίνεται, λοιπόν, αντιληπτό ότι οι κινητοποιήσεις δεν είχαν μόνο εκπαιδευτικό χαρακτήρα. Η δυσκολία πρόσβασης σε οικονομικά προσιτή στέγαση και οι αμφιβολίες για το επαγγελματικό τους μέλλον οδήγησαν τους νέους της Ιταλίας σε συμβολικές κατασκηνώσεις σε δημόσιους χώρους ως ένδειξη διαμαρτυρίας. Σε ορισμένες διαμαρτυρίες μάλιστα οι φοιτητές ήρθαν σε συμπλοκή με τις αστυνομικές αρχές προκαλώντας επεισόδια (Roncati, 2026).
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η σύνδεση των ιταλικών διαδηλώσεων με τα περιστατικά που σημειώθηκαν στη Γαλλία, με το σύνθημα «Fare come in Francia», που σημαίνει «Να κάνουμε όπως στη Γαλλία», να κυριαρχεί. Συνεπώς, η ιταλική περίπτωση αποτελεί αποτέλεσμα της διασυνοριακής επιρροής, αντλώντας έμπνευση από τις συλλογικές κινητοποιήσεις άλλων ευρωπαϊκών χωρών.
Αντίστοιχη σύνδεση ανάμεσα στα προβλήματα της εκπαίδευσης και την οικονομική ανασφάλεια των νέων διαπιστώνεται και στην Ελλάδα. Στις 21 Οκτωβρίου 2026 φοιτητές και εκπαιδευτικοί προέβησαν σε διαδηλώσεις στην Αθήνα, τη Θεσσαλονίκη και άλλες πόλεις με βασικό αίτημα τη καλύτερη χρηματοδότηση της δημόσιας εκπαίδευσης και τη βελτίωση των σχολικών υποδομών. Συγκεκριμένα, στην Αθήνα συγκεντρώθηκαν περίπου 10.000 διαδηλωτές, ενώ οι διαμαρτυρίες συνοδεύτηκαν από απεργιακές δράσεις εκπαιδευτικών (Kathimerini, 2026) – (Reuters, 2026).
Παράλληλα, οι διεκδικήσεις των νέων στράφηκαν και προς την ανάγκη εξεύρεσης οικονομικά προσιτής κατοικίας. Διαμαρτυρόμενοι κατασκήνωσαν στην πλατεία Συντάγματος, ζητώντας ουσιαστικότερη κρατική στήριξη και χαμηλότερο κόστος διαβίωσης. Η έκταση του στεγαστικού προβλήματος γίνεται αντιληπτή και σε επίσημα ευρωπαϊκά στοιχεία. Σύμφωνα με τη Eurostat, το 2024 το 30,3% των νέων ηλικίας 15-29 ετών στην Ελλάδα ζούσε σε νοικοκυριά που διέθεταν τουλάχιστον το 40% του εισοδήματος για τη στέγαση, ποσοστό που ήταν το υψηλότερο στην Ευρωπαϊκή Ένωση (Eurostat, 2025).
Η ελληνική υπόθεση εμφανίζει επίσης χαρακτηριστικά διασυνοριακής αλληλεγγύης. Οι συμμετέχοντες εξέφρασαν την υποστήριξή τους προς τους νέους άλλων ευρωπαϊκών χωρών, εντάσσοντας την Ελλάδα σε ένα ευρύτερο πλαίσιο διαμαρτυρίας που διεκδικεί καλύτερη εκπαίδευση και αξιοπρεπείς συνθήκες διαβίωσης.
Στη συνέχεια, ιδιαίτερα σημαντικές ήταν οι κινητοποιήσεις στην Ισπανία και Πορτογαλία. Στη Μαδρίτη και τη Βαρκελώνη πραγματοποιήθηκαν διαμαρτυρίες για την αύξηση των ενοικίων, το φθινόπωρο του 2026 (Albero et al., 2026), ενώ στις 14 Νοεμβρίου χιλιάδες άνθρωποι στην Πορτογαλία κατέκλυσαν τους δρόμους διαδηλώνοντας για την ενίσχυση της προστασίας των ενοικιαστών (Hatton, 2026). Η διάσταση του προβλήματος γίνεται αντιληπτή και μέσω επίσημων δεδομένων.
Με βάση ευρωπαϊκά στοιχεία της Eurostat, το 2025 η μέση ηλικία αποχώρησης από την οικογενειακή κατοικία ήταν 30 ετών στην Ισπανία και 28 στην Πορτογαλία, έναντι των 26 ετών στην Ευρωπαϊκή Ένωση συνολικά. (Eurostat, 2025). Παρά το γεγονός ότι η στεγαστική ανεξαρτητοποίηση συνδέεται και με κοινωνικούς και πολιτιστικούς παράγοντες, το οικονομικό ζήτημα παραμένει πρωτεύον παράγοντας για την εύρεση σπιτιού. Συνεπώς, οι δύο αυτές χώρες αναδεικνύουν τη στέγαση ως ένα πεδίο διεκδίκησης και ανάγκης διευθέτησης των αυξανόμενων τιμών που την καθιστούν ανέφικτη για τους νέους.
Παρά το γεγονός ότι στη Νότια και Δυτική Ευρώπη οι νεανικές κινητοποιήσεις αφορούν κυρίως την εκπαίδευση και τις συνθήκες διαβίωσης, στη Σερβία και την Αλβανία οι διαμαρτυρίες χαρακτηρίζονται από έντονο πολιτικό άρωμα.
Συγκεκριμένα, στη Σερβία πρωτεύοντα ρόλο διαδραμάτισε η κατάρρευση του στεγάστρου του ανακαινισμένου σιδηροδρομικού σταθμού του Νόβι Σαντ, την 1η Νοεμβρίου του 2024, που στοίχισε τη ζωή σε 16 ανθρώπους. Η τραγωδία προκάλεσε μαζικές διαδηλώσεις, με πρωταγωνιστές τους φοιτητές, με στόχο τη διερεύνηση των ευθυνών και την εξάλειψη της διαφθοράς. Μέσω των καταλήψεων, των διαδηλώσεων και των συγκεντρώσεων προς τιμήν της μνήμης των θυμάτων, υπήρξε σημαντική αμφισβήτηση του πολιτικού καθεστώτος του Aleksander Vucic (Stanicek, 2025) – (Jakovljevic & Pajovic, 2026). Οι δράσεις των διαδηλωτών οδήγησε στην παραίτηση του πρωθυπουργού Milos Vucevic τον Ιανουάριο του 2025, ενώ τον Οκτώβριο του ίδιου έτους το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ζήτησε τη διεξαγωγή ανεξάρτητης έρευνας γύρω από το συμβάν (European Parliament, 2025).
Ταυτόχρονα, πολιτική αγανάκτηση παρουσιάζεται και στην Αλβανία, με χιλιάδες νέους να διαδηλώνουν στα Τίρανα για τη πολιτική διαφθορά και την ανεπαρκή χρηματοδότηση στην εκπαίδευση, τον Οκτώβριο του 2026. Οι κινητοποιήσεις κλιμακώθηκαν και κατέληξαν με τους συμμετέχοντες να ζητούν την παραίτηση του πρωθυπουργού της χώρας Edi Rama (Bytyci & Mcallister, 2026). Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην έκθεση της για την Αλβανία επισημαίνει την ανάγκη διαλόγου ανάμεσα στους φοιτητές και στην κυβέρνηση.
Οι δύο παραπάνω περιπτώσεις διαφοροποιούνται από το γενικό ευρωπαϊκό κίνημα διαμαρτυρίας. Αναδεικνύουν πως η δυσαρέσκεια δεν αφορά αποκλειστικά μόνο οικονομικά ζητήματα αλλά και πολιτικά θέματα.
Συμπερασματικά, παρά τις διαφορετικές αφετηρίες και διεκδικήσεις των διαδηλώσεων, κοινός παράγοντας παραμένει η αβεβαιότητα των νέων για το μέλλον. Με βάση έρευνα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου το 2024, το 40% των νέων ηλικίας 16-30 ετών θεωρεί την αντιμετώπιση της ακρίβειας βασική προτεραιότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ταυτόχρονα, καθοριστικό ρόλο στη διάδοση των κινητοποιήσεων διαδραματίζουν τα κοινωνικά δίκτυα, τα οποία αποτελούν την κύρια πηγή ενημέρωσης για το 42% των νέων (European Parliament, 2024). Όπως εξηγούν οι Bennett και Sererberg (2012, σ.σ. 741-744), η «συνδετική δράση» οδηγεί στη συγκρότηση δικτύων πολιτικής κινητοποίησης, χωρίς την ύπαρξη μιας κεντρικής οργάνωσης ή μιας ενιαίας συλλογικής ταυτότητας.
Η απάντηση, επομένως, για το εάν η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα ολικό κίνημα της Generation Z δεν είναι απλή. Αυτό που ενώνει τη συγκεκριμένη γενιά είναι η αναγνώριση κοινών προβλημάτων και η προσπάθεια διασυνοριακής αλληλεγγύης. Δεν διαδίδονται τα αιτήματα από χώρα σε χώρα αλλά ταξιδεύει η ίδια η έννοια της διαμαρτυρίας. Και ίσως σε αυτήν ακριβώς τη δυνατότητα να κρύβεται η απαρχή μιας νέας ευρωπαϊκής πολιτικής συνείδησης.
Πηγές
Albero, F. & Sagredo, A. & Casse, S. (2026). “¿Dónde y por qué se protesta en Europa? Las reivindicaciones de los jóvenes de cada país.” El Pais. https://elpais.com/internacional/europa/informada/2026-10-24/donde-y-por-que-se-protesta-en-europa-las-reivindicaciones-de-los-jovenes-de-cada-pais.html
Bennett, W. L. & Segerberg, A. (2012). “The logic of connective action – Digital media and the personalization of continuous politics.” Information, Communication and Society, pp 739-768. https://www.researchgate.net/publication/287393379_The_logic_of_connective_action_Digital_media_and_the_personalization_of_contentious_politics
Bytyci, F. & Mcallister, E. (2026). “Albania’s leader defies calls to resign as student protesters rampage in capital.” Reuters. https://www.reuters.com/world/europe/albanias-rama-says-he-will-not-resign-over-protests-2026-10-15/
CGSP Enseignement. (2026). “Calendrier des actions a venir.” CGSP. https://www.cgsp-enseignement-mons.be/2026/09/29/calendrier-des-actions-a-venir/
European Parliament. (2024). “Youth Survey 2024.” European Union. https://europa.eu/eurobarometer/surveys/detail/3392?etrans=pt
European Parliament. (2025). “European Parliament resolution of 22 October 2025 on the polarisation and increased repression in Serbia, one year after the Novi Sad tragedy (2025/2917(RSP)).” European Union. https://eur-lex.europa.eu/eli/C/2026/2098/oj/eng
Eurostat. (2025). “When do young people in the EU leave home?” European Commission. https://ec.europa.eu/eurostat/web/products-eurostat-news/w/ddn-20250923-1
Hatton, B. (2026). “Tens of thousands march in Portuguese cities against surging home prices.” Los Angeles Times. https://www.latimes.com/world-nation/story/2026-11-14/tens-of-thousands-march-in-portuguese-cities-against-surging-home-prices
Jakovljevic, B. & Pajovic, D. (2026). “Performing the Political Unknown- A report on the student protest movement in Serbia.” Cambridge University Press. https://www.cambridge.org/core/journals/the-drama-review/article/performing-the-political-unknown/A815A21EC0CA2E3AE8C256A6BC3FC6D6
Kathimerini, (2026). “Some 10.000 march peacefully in Athens over state education.” eKathimerini. https://www.ekathimerini.com/news/1318864/some-10000-march-peacefully-in-athens-over-state-education/
Korbosli, O. (2026). “Au lycée Saint-Exupery de Creteil, ou les blocages ont commence, les cours ont repris, mais les revendications demeurent.” Le monde. https://www.lemonde.fr/campus/article/2026/10/05/au-lycee-saint-exupery-de-creteil-ou-les-blocages-ont-commence-les-cours-ont-repris-mais-les-revendications-demeurent_6788551_4401467.html
Le Bourdon, A. (2026). “In Belgium, a fourth day of high school student protests is marred by violence.” Le monde. https://www.lemonde.fr/en/international/article/2026/10/07/in-french-speaking-belgium-a-fourth-day-of-high-school-student-protests-marred-by-violence_6758343_4.html
Leloup, D. & Szadkowski, M. (2026). “How social media has shaped France’s protest movement.” Le monde. https://www.lemonde.fr/en/france/article/2026/10/31/how-social-media-has-shaped-france-s-protest-movement_6768115_7.html
Malingre, V. & Wieder, T. (2026). “Donatella della Porta, political scientist: Footage of France’s youth protests is so powerful that it has an impact across Europe.” Le monde. https://www.lemonde.fr/en/international/article/2026/11/01/donatella-della-porta-political-scientist-footage-of-france-s-youth-protests-is-so-powerful-that-it-has-an-impact-across-europe_6768544_4.html
Protin, M. (2026). “Des milliers d’enseignants dans les rues de Liege.” Quatre. https://www.qu4tre.be/infos/enseignement/des-milliers-denseignants-dans-les-rues-de-liege/2016401
Reuters. (2026). “Protesters clash with police in Brussels.” Reuters. https://www.reuters.com/world/protesters-clash-with-police-brussels-2026-10-17/
Reuters. (2026). “Thousands of Greek students, teachers protest over education, pay.” Reuters. https://www.reuters.com/world/thousands-greek-students-teachers-protest-over-education-pay-2026-10-21/
Roncati, V. (2026). “Gli studenti si prendono le piazza, Meloni: Violenze da condannare.” ANSA. https://www.ansa.it/sito/notizie/cronaca/2026/10/16/gli-studenti-si-prendono-le-piazze-meloni-violenze-da-condannare_ff9071cf-026e-438f-8153-f7d47a260b42.html
Stanicek, B. (2025). “Anti-government protests in Serbia.” European Parliament. https://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/ATAG/2025/775906/EPRS_ATA(2025)775906_EN.pdf

