Ελλάδα-Λίβανος: Μία διαχρονική σχέση φιλίας και συνεργασίας

Γράφει ο Κωνσταντίνος Νικολετόπουλος, Αναλυτής ΚΕΔΙΣΑ

Ελλάδα και Λίβανος διατηρούν μια στενή συνεργασία, η οποία παρά τις δυσκολίες που βιώνει η χώρα της Μέσης Aνατολής φαίνεται πως έχει διάρκεια και βάθος. Οι ρίζες αυτής της σχέσης θα πρέπει να αναζητηθούν αρκετά χρόνια πριν…

Ξεκίνημα τον 20^ο αιώνα

Οι «γέφυρες» μεταξύ Ελλάδας και Λιβάνου χρονολογούνται από το 1922. Με την Μικρασιατική καταστροφή και τις μαζικές σφαγές χριστιανικών πληθυσμών, περίπου 30.000 έλληνες εγκαταλείπουν τις εστίες τους και εγκαθίστανται στην χώρα της Μέσης Ανατολής. Εκεί, αρχίζουν σιγά σιγά να στήνουν τις ζωές τους από την αρχή και να οργανώνονται. Το 1926 ιδρύεται το σωματείο «Φιλόπτωχος Ελληνική Κοινότης Βηρυτού». Η ελληνική κοινότητα του Λιβάνου αυξήθηκε το 1939, έτος προσάρτησης της πόλης Αλεξανδρέττας (σημερινό Χατάι) από την Τουρκία.

Η πόλη της Αλεξανδρέττας μέχρι το 1939 αποτελούσε κομμάτι της Συρίας. Με την υπογραφή της συνθήκης της Λωζάννης πέρασε υπό Γαλλικό έλεγχο. Το 1936 η Τουρκία προσέφυγε στα Ηνωμένα Έθνη και αμφισβήτησε επίσημα την Γαλλική κυριαρχία στην πόλη. Ακολούθησε δημοψήφισμα, στο οποίο η πλειοψηφία του λαού της Αλεξανδρέττας τάχθηκε υπέρ της ένταξης της πόλης στην Τουρκία.

Το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος ώθησε μεγάλο αριθμό Ελλήνων της Αλεξανδρέττας να εγκαταλείψει την πόλη και να εγκατασταθεί στο Λίβανο. Γεγονός που ενίσχυσε σημαντικά την ελληνική παρουσία στη χώρα.

O πόλεμος του 2006

Το 2006 το Ισραήλ, με αφορμή την αιχμαλωσία δυο Ισραηλινών στρατιωτών από τις δυνάμεις της Χεζμπολάχ , εισέβαλλε στο νότιο Λίβανο. Ο πόλεμος διήρκησε 34 μέρες και κόστισε την ζωή σε 124 ισραηλινούς στρατιώτες και σε χιλιάδες Λιβανέζους, στην πλειονότητα τους μαχητές της Χεζμπολάχ.

Η Ελλάδα κατανόησε αμέσως ότι η κατάσταση που είχε δημιουργηθεί έθετε σε σοβαρό κίνδυνο και τους χιλιάδες Έλληνες που ζούσαν και δραστηριοποιούνταν στο Λίβανο. Έτσι,η Αθήνα έθεσε σε λειτουργία την επιχείρηση «Κέδρος» . Η συγκεκριμένη επιχείρηση ξεκίνησε στις 14 Ιουλίου 2006 και διήρκησε 64 ολόκληρες μέρες. Συνολικά μεταφέρθηκαν με ασφάλεια 2.800 Έλληνες και ξένοι πολίτες. Αποτελεί τη μεγαλύτερη επιχείρηση εκκένωσης που διενέργησε ποτέ η Ελλάδα.

Μετά τον πόλεμο του Λιβάνου το 2006, η Ελλάδα έθεσε πέντε στόχους που θεωρούσε ως απαραίτητες προϋποθέσεις για τη μείωση της έντασης στην χώρα της Μέσης Ανατολής:

1) Την απεριόριστη παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας προς όλες τις κοινωνικές ομάδες του Λιβάνου που είχαν ανάγκη.

2) Την πιστή τήρηση όλων των ψηφισμάτων του ΟΗΕ

3) Τον αφοπλισμό όλων των τρομοκρατικών –παραστρατιωτικών ομάδων

4) Την επ’ αόριστον παραμονή της UNIFIL στην χώρα.

5) Τέλος, την έναρξη εντατικών συνομιλιών μεταξύ Ισραήλ και Παλαιστίνης, για την επίλυση του Μεσανατολικού ζητήματος. Η Αθήνα θεωρεί ότι σε περίπτωση που επιλυθεί η σύγκρουση Ισραήλ- Παλαιστίνης, τότε θα ανοίξει ο δρόμος για την σταδιακή επίλυση των διαφορών μεταξύ Ισραήλ –Λιβάνου.

Η Ελλάδα προωθεί τις πέντε αυτές προϋποθέσεις που έχει θέσει , στηριζόμενη σε μεγάλο βαθμό στην συμμετοχή της στην UNIFIL. Το 2018 η Ελλάδα άρχισε να προωθεί την στρατιωτική συνεργασία με το Λίβανο, ιδίως στις ναυτικές και στις ειδικές επιχειρήσεις.

Η έκρηξη στο λιμάνι της Βηρυτού του 2020

Τον Αύγουστο του 2020, στο λιμάνι της Βηρυτού, γίνεται μια σφοδρότατη έκρηξη η οποία κοστίζει την ζωή σε 100 ανθρώπους, και με τον αριθμό των τραυματιών να ξεπερνά τις 4.000. Η Ελλάδα έδειξε από την πρώτη στιγμή την αλληλεγγύη της προς το Λίβανο στέλνοντας 12μελή ομάδα της ΕΜΑΚ, προκειμένου να βοηθήσει στο δύσκολο έργο των Λιβανέζικων αρχών.

Ο πόλεμος του 2023-2024 μεταξύ Ισραήλ -Χεζμπολάχ

Την 7^η Οκτωβρίου 2023 η Χαμάς εκτόξευσε επίθεση στο Ισραήλ προκαλώντας νέα πολύ σοβαρή αστάθεια στη Μέση Ανατολή. Οι μαχητές της οργάνωσης προσπάθησαν να καταλάβουν τμήματα της ισραηλινής επικράτειας. Στην πολύωρη επίθεση τους, οι μαχητές της οργάνωσης σκότωσαν 1200 Ισραηλινούς και πήραν 251 πολίτες του Ισραήλ ως ομήρους. Στα μέσα Σεπτεμβρίου 2024 το Ισραήλ ξεκινά χερσαία επιχείρηση στο νότιο Λίβανο. Στις 25 Οκτωβρίου 2024 η Ελλάδα παρείχε ανθρωπιστική βοήθεια (ιατροφαρμακευτικό υλικό) στο Λίβανο, σε μια ένδειξη αλληλεγγύης προς τον Λιβανέζικο λαό.

Στις 16 Δεκεμβρίου 2024 ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης επισκέφτηκε το Λίβανο και συναντήθηκε με τον πρωθυπουργό Νατζίμπ Μικάτι. Ο Έλληνας πρωθυπουργός έγινε ο πρώτος Ευρωπαίος ηγέτης που επισκέφτηκε το Λίβανο αμέσως μετά τη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός μεταξύ Ισραήλ και Χεζμπολάχ , το Νοέμβριο του 2024. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης διαβεβαίωσε ότι η Ελλάδα θα έχει πρωταγωνιστικό ρόλο στην ανοικοδόμηση του Λιβάνου, ενώ υποσχέθηκε να ενισχύσει στρατιωτικά την Βηρυτό.

Στις 13 Νοεμβρίου 2025 ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας του Λιβάνου Μισέλ Μενάσα επισκέφτηκε την Αθήνα. Ελλάδα και Λίβανος συμφώνησαν ώστε οι Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις να έχουν ενεργό ρόλο στον εκσυγχρονισμό του Λιβανέζικου στρατού. Συγκεκριμένα, ο Έλληνας Υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας ανακοίνωσε την αποστολή μεγάλου αριθμού τεθωρακισμένων οχημάτων στο Λίβανο ενώ εξέφρασε την ετοιμότητα της Ελλάδας να δεχτεί Λιβανέζους αξιωματικούς στα Ελληνικά στρατιωτικά εκπαιδευτικά ιδρύματα. Παράλληλα όμως, κάλεσε το Λίβανο να καταβάλλει προσπάθειες για την προστασία των χριστιανικών πληθυσμών.

Συμπεράσματα : Η ελληνική κοινότητα στο Λίβανο αποτελεί το μεγαλύτερο ατού της Ελλάδας. Χάρις στην διαρκή ανάπτυξη που δείχνει, η Αθήνα μπορεί να έχει ρόλο στα δρώμενα του Λιβάνου. Κατά την εκτίμηση μου, η Ελλάδα θα πρέπει να ρίξει ιδιαίτερο βάρος στο τομέα της ασφάλειας. Ο αφοπλισμός της Χεζμπολάχ αποτελεί προτεραιότητα για την Λιβανέζικη κυβέρνηση και η Ελλάδα θα μπορούσε να παίξει ρόλο σε αυτό, καθώς έχει εμπειρία ανάλογη από το Κόσσοβο. Συνεπώς και στο Λίβανο η χώρα μας θα μπορούσε να συμβάλει στην αντιμετώπιση της Χεζμπολάχ, σε συνεργασία πάντα με την UNIFIL.

Πηγές

https://www.mfa.gr/missions πάνταabroad/lebanon/bilateral-relations/political-relations.html

https://www.komvos.edu.gr/syria/html/K6.htm

https://parallaximag.gr/life/oi-ellines-tou-livanou

https://www.tovima.gr/2008/11/25/archive/oi-5-stoxoi-tis-elladas-gia-ton-libano/

https://agora.mfa.gr/infofiles/%CE%95%CE%A4%CE%97%CE%A3%CE%99%CE%91%20%CE%95%CE%9A%CE%98%CE%95%CE%A3%CE%97%20%CE%93%CE%A1%CE%91%CE%A6%CE%95%CE%99%CE%9F%CE%A5%20%CE%9F%CE%95%CE%A5%20%CE%92%CE%97%CE%A1%CE%A5%CE%A4%CE%9F%CE%A5%20%CE%93%CE%99%CE%91%20%CE%A4%CE%97%CE%9D%20%CE%9F%CE%99%CE%9A%CE%9F%CE%9D%CE%9F%CE%9C%CE%99%CE%91%20%CE%A4%CE%9F%CE%A5%20%CE%9B%CE%99%CE%92%CE%91%CE%9D%CE%9F%CE%A5%202024%20lb.pdf

https://www.ekathimerini.com/news/255489/greece-sends-search-and-rescue-unit-to-lebanon/

https://methormisakathektou.blog/greek-history/%CE%B7-%CE%B5%CF%80%CE%B9%CF%87%CE%B5%CE%AF%CF%81%CE%B7%CF%83%CE%B7-%CE%BA%CE%AD%CE%B4%CF%81%CE%BF%CF%82-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CE%B1%CF%80%CE%B5%CE%B3%CE%BA%CE%BB%CF%89%CE%B2%CE%B9%CF%83/19/12/2025/

https://www.kathimerini.gr/politics/561437881/p-chinofotis-provoli-naytikis-kai-ipias-ischyos-epicheirisi-kedros-livanos/

https://geetha.mil.gr/6755-oi-ellinikes-ed-stis-epicheiriseis-sto-livano/

https://geetha.mil.gr/5452-epishmh-episkepsh-archhgoy-geetha-sto-libano/

https://www.primeminister.gr/2024/12/16/35526